{"id":1584,"date":"2024-10-14T07:50:12","date_gmt":"2024-10-14T11:50:12","guid":{"rendered":"https:\/\/pamfmstereo.com\/?p=1584"},"modified":"2024-10-14T07:52:13","modified_gmt":"2024-10-14T11:52:13","slug":"konprann-pi-byen-fenomen-migrasyon-entenasyonal-ka-repiblik-dayiti-ak-repiblik-dominiken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pamfmstereo.com\/?p=1584","title":{"rendered":"Konprann pi byen fenom\u00e8n Migrasyon Ent\u00e8nasyonal : Ka Repiblik Dayiti ak Repiblik Dominik\u00e8n"},"content":{"rendered":"\n

Sa gen plis pase 200 000 an, depi moun te toujou nan ch\u00e8che nouvo teritwa, konkeri yo oswa etabli yo la. Se pou n antre nan yon vwayaj nan lespas ak tan. Sosyete Ewopey\u00e8n yo souvan konsidere migrasyon tankou yon pwobl\u00e8m ki ka mezire sou baz k\u00e8k nimewo. Vizyon sa a bay ti atansyon sou vwayaj endividy\u00e8l migran yo epi li gen tandans mete yo nan kategori esteryotip. An reyalite, migran yo te toujou kontrebann, ajan transf\u00e8 kiltir\u00e8l epi finalman faz siksesif nan ent\u00e8nasyonalizasyon, prelid globalizasyon.
Repiblik Dominik\u00e8n (RD) ak Repiblik DAyiti pataje menm espas zile a. Sa eksplike an pati ke imigrasyon ayisy\u00e8n nan Repiblik Dominik\u00e8n te toujou egziste. Sepandan, imigrasyon sa a te ogmante nan 19y\u00e8m sy\u00e8k la, rive nan yon ech\u00e8l konsiderab nan 20y\u00e8m sy\u00e8k la pandan okipasyon amerik\u00e8n. Soti 1915 pou rive 1934, Etazini te okipe Ayiti, answit 1916 pou rive 1924 yo te okipe Repiblik Dominik\u00e8n, sa vle di pou yon s\u00e8ten pery\u00f2d Etazini te okipe tout zile Ispanyola a. Pandan pery\u00f2d sa, Etazini te etabli yon ekonomi plantasyon ki baze sou kann, pou yo grandi rek\u00f2t yo av\u00e8k siks\u00e8, yo te voye je sou travay\u00e8 ki pa kalifye e ki pa peye. Byen vit, Dominiken yo te eksprime repiyans yo anv\u00e8 travay sa a ke yo te o final meprize. Pou yo, se travay \u00ab\u00a0pou anyen\u00a0\u00bb ki ta koresponn plis ak \u00ab\u00a0yon ayisyen\u00a0\u00bb\u2026 Pasaj listwa sa a montre yon b\u00f2 repitasyon ayisyen an nan Repiblik Dominik\u00e8n epi li andose tou sa yo rele \u00ab\u00a0enferyorite\u00a0\u00bb p\u00e8p ayisyen an nan lespri yon franj nan dominiken yo.<\/p>\n\n\n\n

K\u00f2z imigrasyon ayisy\u00e8n nan: pwobl\u00e8m sosyal, ekonomik ak anviw\u00f2nmantal
L\u00e8 sa a, nou ka mande t\u00e8t nou poukisa Ayisyen ap foule t\u00e8 Repiblik Dominik\u00e8n konsa
?
Anplis tradisyon ekzil la, rezon an kl\u00e8 : se nan espwa jwenn pi bon kondisyon lavi. Vr\u00e8manvre, Ayiti se yon eta frajil ki soufri yon to chomaj ki wo anpil, dez\u00f2ganizasyon s\u00e8vis sante yo, ansanm ak yon enstabilite politik ekstra\u00f2din\u00e8. Anplis de sa, li enp\u00f2tan pou mete aksan sou endepandans peyi sa ke pisans nan ep\u00f2k la pa t vle rekon\u00e8t k\u00f2m yon nasyon lib epi endepandan, sa pral lakoz lafrans pral f\u00e8 Ayiti peye yon pak\u00e8t lajan pou li rekon\u00e8t yon endepandans ke l te genyen av\u00e8k san. Ekonomi plantasyon an t ap pwospere etan Repiblik Dominik\u00e8n, sa vle di li te ofri op\u00f2tinite travay ke Repiblik Dayiti pa t kapab ofri sitwayen li yo.
Soti nan lane 1980 yo, dinamis sa a te afime t\u00e8t li. L\u00e8 sa a, nou rive konstate yon ogmantasyon nan dom\u00e8n kom\u00e8s ant de pati yo nan zile a, osi byen ke devlopman ak kwasans nan relasyon kom\u00e8syal yo. Sa konkretize, pa egzanp, atrav\u00e8 aparisyon mache ki genyen nan espas fwonty\u00e8 yo. Ajoute sou rak\u00e8t s\u00f2lda dominiken yo nan ede Ayisyen trav\u00e8se fwonty\u00e8 a pou al travay nan Repiblik Dominik\u00e8n. Konsa fenom\u00e8n imigrasyon ilegal la t ap grandi.
Ane apr\u00e8 ane, imigrasyon ilegal nan Repiblik Dominik\u00e8n ap ogmante akoz enstabilite peyi Ayiti, pou sa otorite RD yo anonse nan komansman mwa okt\u00f2b la yo pral voye tounen chak sem\u00e8n an Ayiti 10 000 res\u00f2tisan ki nan sitiyasyon ilegal sou teritwa yo a.
<>, se sa p\u00f2t paw\u00f2l prezidan dominiken an deklare nan yon kominike apr\u00e8 yon rankont kons\u00e8y sekirite ak defans peyi an fin \u00f2ganize nan dat 02 Okt\u00f2b 2024 la.
02 Okt\u00f2b 1937-02 Okt\u00f2b 2024, sa f\u00e8 deja 87 lane depi prezidan dominiken nan ep\u00f2k la (Rafael Leonidas Trujillo) te pase lame peyi l l\u00f2d pou masakre anviwon 37 000 Ayisyen sou teritwa l la, yo te lage k\u00f2 moun sa yo nan rivy\u00e8 dayabonn nan, sa ki ta pral koz non rivy\u00e8 sa transf\u00f2me an Rivy\u00e8 Masak (rivy\u00e8 ki koze konfli ant 2 peyi yo depi plis yon lane akoz Ayisyen yo deside pran yon priz sou rivy\u00e8 a pou wouze jaden yo, sa ki koz menm viza konsila dominiken pa bay ak ayisyen). Dat sa ap rete grave nan listwa 2 p\u00e8p yo.
Nan \u201cProjet de paix perp\u00e9tuelle (1795), filoz\u00f2f Kant Emmanuel (1724-1804) pale de sikilasyon k\u00f2m yon dwa iniv\u00e8s\u00e8l, yon dwa pou byen akeyi tout endividi ki rive nan yon peyi etranje. Pou li, se pilye sa ki dwe pwouve nou se sitwayen mond lan. Nan ep\u00f2k monachi ewopeyen yo, sij\u00e8 yo pa t gen dwa pou kite kote yo t ap viv lan, men pou jodi a, dwa pou moun deplase (emigre) vin devlope, li f\u00f2mile nan atik 13 Deklarasyon Iniv\u00e8s\u00e8l sou Dwa Moun, li di konsa : <>. Sa ki vin rann dwa pou yon moun rantre sou teritwa yon l\u00f2t peyi pou plis ke 1 an (imigre) par\u00e8t antrave.
Pou Nasyonzini, ki se pi gwo enstans relasyon ent\u00e8nasyonal, yon migran se yon moun ki rezide nan yon peyi etranje pou plis ke 1 an, k\u00e8lkeswa koz ak mwayen (legal oubyen ilegal) li te itilize pou migre. Li konn par\u00e8t difisil pou distenge si se yon chwa volont\u00e8 oubyen yon koz f\u00f2se ki f\u00e8 moun nan deplase paske 2 kategori moun sa yo souvan pran menm wout, yo souvan twouve yo nan menm sitiyasyon. Chwa volont\u00e8 yo souvan f\u00e8t sou baz sitiyasyon ekonomik; tandiske enstabilite, kriz politik, g\u00e8, pwobl\u00e8m anviw\u00f2nmantal f\u00e8 pati koz maj\u00e8 migrasyon ki f\u00e8t sou baz f\u00f2se a. Yon bon kantite nan migran sa yo konn benefisye estati refijye, ki se, dapr\u00e8 premye atik Konvansyon Jen\u00e8v sou Estati Refijye (1951) :<>.
Pou anpil peyi, migran yo souvan prezante sou f\u00f2m menas, se pa san rezon peyi peyi Gr\u00e8s bati yon mi sou rivy\u00e8 evw\u00f2s nan fwonty\u00e8 li ak peyi Tiki; peyi Etazini konstwi yon mi byen long sou fwonty\u00e8 li pataje ak peyi Meksik. Menm Mediterane a vin pa rezime s\u00e8lman ak yon lanm\u00e8 ki pataje peyi n\u00f2 ak peyi sid ank\u00f2 men pito yon liy ki separe 2 gwoup moun diferan. Nan konsepsyon anpil moun, l\u00e8 etranje a s\u00f2ti nan bl\u00f2k sid lan, li konn pafwa endezirab.
Menm migran sa yo tou konn prezante tankou yon potansy\u00e8l devlopman. An 2009, Pwogram Nasyonzini pou Devlopman f\u00e8 konnen ke yo dwe konsidere \u201cmobilite ent\u00e8nasyonal\u201d tankou yon fakt\u00e8 devlopman. Mouvman (ale-vini) sa yo prezante sou
f\u00f2m op\u00f2tinite paske av\u00e8k popilasyon mondyal la ki prevwa stabilize l ant 9 a 11 milya moun an 2050, gen yon pak\u00e8t rejyon nan mond lan popilasyon yo pral vyeyi, sa k pral koze yon mank mend\u00e8v nan div\u00e8s sekt\u00e8 ekonomi an. Jiska jodi a, pi gwo op\u00f2tinite yo asosye ak zaf\u00e8 migrasyon, se fason l kontribiye nan devlopman.
Nan menm dosye migrasyon ent\u00e8nasyonal la, ou vin jwenn \u201cDiplomasi\u201d an ki ouv\u00e8 k\u00f2 l sou div\u00e8s f\u00f2m, swa sou baz ak\u00f2 ki siyen ant 2 peyi yo (peyi orijin ak peyi ak\u00e8y) sou rantre-s\u00f2ti migran yo, diplomasi dyaspora yo etabli ant yo menm, swa sou baz gwo konferans miltilateral (plizy\u00e8 peyi) oubyen \u00f2ganizasyon ent\u00e8gouv\u00e8nmantal ki gen objektif etabli prensip sou fason moun dwe sikile. Kidonk, Migrasyon Ent\u00e8nasyonal se yon pwen esansy\u00e8l nan negosyasyon diplomatik.<\/p>\n\n\n\n

Negosye mobilite yo
Nan lane 1950 ak 1960 yo, pratik ki te pi frekan nan fenom\u00e8n sa se te rekondwi migran yo sou fwonty\u00e8 peyi ou pataje fwonty\u00e8 av\u00e8 l la, pou jounen jodi a sa egzije dab\u00f2 yon ak\u00f2 av\u00e8k peyi orijin nan sou pwen sa, sa k pral voye endir\u00e8kteman yon mesaj bay opinyon piblik la pou pwouve yon b\u00f2, yo gen plen kontw\u00f2l sou migran yo; yon l\u00f2t b\u00f2, pou dekonseye deplasman ilegal k ap planifye pou f\u00e8t yo.
Ak\u00f2 sa yo konn souvan koze gwo panik akoz Peyi orijin (kote migran yo s\u00f2ti an) kapab refize aksepte yo, migran sa yo konn t\u00e8lman trete ak vyolans sa ki konn menm abouti ak ka lanm\u00f2. Malerezman, anpil dispozisyon nan ak\u00f2 sa yo souvan rete sekr\u00e8.
Mobilite yo pa s\u00e8lman negosye nan yon kad bilateral (2 peyi), li konn pran an kont fakt\u00e8 entegrasyon rejyonal yo tou. Inyon Ewopey\u00e8n se veritab egzanp nan dom\u00e8n sa, nan atik 8 \u201cTrait\u00e9 de Maastricht (1992)\u201d, prensip sa bay dwa ak tout sitwayen ewopeyen pou enstale epi travay kote yo swete l nan rejyon an, menmsi prensip sa pa aplike menmjan nan ka CEDEAO, CARICOM oubyen nan ANAS. Koz maj\u00e8 ki konn jwe sou efektivite ak\u00f2 sa yo se souvan konfli ak kriz ki konn pouse chak peyi yo f\u00e8men espas pa yo.<\/p>\n\n\n\n

Ak\u00f2 2 peyi yo sou dosye \u201crapatriman\u201d
Nan yon sans laj, Ayiti ak RD atann yo sou div\u00e8s ak\u00f2 (bilateral), pami yo gen youn ki konkli nan mwa desanm 1999 (Pr\u00e9val-Fernandez), ki pote non \u201cPwotok\u00f2l Ak\u00f2 sou Kondisyon Rapatriman Ayisyen yo\u201d, ladan l gen 8 pwen enp\u00f2tan :
-Ent\u00e8diksyon rapatriman nan nwit
-Migran Ayisyen an pa dwe separe de fanmi l non plis nan moman rapatriman an
-Rapatriman yo dwe f\u00e8t sou z\u00f2n fwontaly\u00e8 (ofisy\u00e8l) yo s\u00e8lman
-Migran y ap voye tounen an dwe jwenn aks\u00e8 pou rekipere k\u00f2b li travay epi byen li genyen sou teritwa RD
-Chak rapatriye dwe resevwa kopi yon dokiman endividy\u00e8l ki gen ladan l manda rapatriman an
-Otorite Dominik\u00e8n yo dwe kominike misyon diplomatik ak p\u00f2s konsil\u00e8 ayisyen ki akredite sou teritwa yo an nan yon del\u00e8 rezonab, lis moun ki nan pwosesis rapatriman an, l\u00e8 konsa y ap kapab bay ak migran yo asistans neses\u00e8.
-Enstale k\u00e8k p\u00f2s kontw\u00f2l migratwa sou fwonty\u00e8 a pou evite ayisyen ilegal rantre nan peyi RD.
-P\u00e8m\u00e8t Ayisyen ki RD jwenn dokiman neses\u00e8 pou pi byen idantifye yo. Nou ka konstate akl\u00e8 se kontr\u00e8 tout atik yo ki f\u00e8 sifas, tout vyole.
2 peyi yo siyen epi ratifye div\u00e8s konvansyon Ent\u00e8nasyonal, siyen answit ratifye yo mete chak peyi yo nan obligasyon pou respekte yo. Desizyon otorite Dominik\u00e8n yo pran la vyole atik 1,2,3,6,15,22,30
-Deklarasyon Iniv\u00e8s\u00e8l sou Dwa Moun
-Pak Ent\u00e8nasyonal Dwa Sivil ak Politik
-Konvansyon Ent\u00e8-amerik\u00e8n sou Dwa Moun.
M\u00f2d desizyon sa yo pran gwo distans ak lwa jiridik ent\u00e8nasyonal yo, pou anpil moun , se yon desizyon yo ka menm kalifye de \u201cAnti-Ayisyen\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Pi bon posizyon Ayiti ak Kominote Ent\u00e8nasyonal la dwe pran
Sitiyasyon sa egzije yon repons f\u00e8m non s\u00e8lman de otorite Ayisy\u00e8n yo men de kominote ent\u00e8nasyonal la sou baz Konvansyon Jen\u00e8v sou Estati Refijye yo (1951) ak pwotok\u00f2l li (1967) ki defini dwa ak obligasyon refijye yo e devwa peyi yo genyen anv\u00e8 yo, Ansuit Pak Ent\u00e8nasyonal sou Dwa Sivil ak Politik (1966) ki non s\u00e8lman ent\u00e8di m\u00f2d dep\u00f2tasyon masiv sa yo e ki garanti dwa pou moun lib pou sikile.
Leta Ayisyen gen obligasyon pou asiste moun yo jan sa dwe f\u00e8t e ab\u00f2de vr\u00e8 pwobl\u00e8m ki koz deplasman pil ayisyen yo, ambasad\u00e8\/konsil Ayisyen nan Sen Domeng dwe pwoteje enter\u00e8 res\u00f2tisan l yo jan sa dikte nan atik 3 Konvansyon Vy\u00e8n sou Relasyon Diplomatik (1961) ak atik 5 Konvansyon Vy\u00e8n sou Relasyon konsil\u00e8 (1963), popilasyon Ayisy\u00e8n nan dwe panse yon l\u00f2t jan pratik revolisyon\u00e8 kote y ap bay t\u00e8t yo jistis lan.
Sitiyasyon an ijan, li egzije k\u00e8k reyaksyon ki pwofon. Diplomasi la pou mete lap\u00e8, fas ak konfli bilateral sa k ap agrave pi plis chak jou, Minist\u00e8 Af\u00e8 Etranj\u00e8 Ayiti, atrav\u00e8 anbasad\u00e8 l yo, dwe mobilize sou dosye sa tout patn\u00e8 l ki nan \u00f2ganizasyon ent\u00e8nasyonal rejyonal ke 2 peyi yo ladan pandan li menm l ap ab\u00f2de konfli an ak Repiblik Dominik\u00e8n nan yon kad amikal, menmsi fenom\u00e8n rasis la se yon l\u00f2t gwo dosye nan relasyon 2 peyi yo pa rap\u00f2 ak jan franj rasis oubyen ekstr\u00e8m dwat nan peyi vwazen an ki enstrimantalize kesyon an pou regle zaf\u00e8 politik.
Malgre tout bouch pa gou ki souvan opoze 2 p\u00e8p yo, p\u00e8p Ayisyen ak p\u00e8p Dominiken kondane epi det\u00e8mine pou viv ansanm.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Voguel PETIT-FR\u00c8RE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n


Etidyan nan Relasyon Ent\u00e8nasyonal
-Aktivis sosyal
-Manb Kons\u00e8y Administrasyon \u201cIntelligence Diplomatique & Strat\u00e9gique\u201d
-Responsab Af\u00e8 Ent\u00e8nasyonal \u00f2ganizayon non gouv\u00e8nmantal \u201cMille Bonheurs\u201d<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sa gen plis pase 200 000 an, depi moun te toujou nan ch\u00e8che nouvo teritwa,<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1585,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"Ane apr\u00e8 ane, imigrasyon ilegal nan Repiblik Dominik\u00e8n ap ogmante akoz enstabilite peyi Ayiti, pou sa otorite RD yo anonse nan komansman mwa okt\u00f2b la yo pral voye tounen chak sem\u00e8n an Ayiti 10 000 res\u00f2tisan ki nan sitiyasyon ilegal sou teritwa yo a.","jetpack_seo_html_title":"Konprann pi byen fenom\u00e8n Migrasyon Ent\u00e8nasyonal : Ka Repiblik Dayiti ak Repiblik Dominik\u00e8n","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false},"version":2}},"categories":[59,181,912],"tags":[22,61,47,15],"class_list":["post-1584","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-divers","category-international","category-reportage","tag-arrestation","tag-haiti","tag-polemique","tag-reseaux-sociaux"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/pamfmstereo.com\/wp-content\/uploads\/2024\/10\/depo.jpg?fit=734%2C551&ssl=1","jetpack-related-posts":[],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pdKP5f-py","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_likes_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1584","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1584"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1584\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1589,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1584\/revisions\/1589"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1585"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1584"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1584"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pamfmstereo.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1584"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}